Vindt u het absoluut niet prettig om onder te mensen te zijn, voelt u zicht geregeld minderwaardig en bent u gevoelig voor kritiek of bang voor een negatief oordeel? Dan is het mogelijk dat u een vermijdende persoonlijkheidsstoornis hebt. Deze stoornis noemen we ook wel een ontwijkende persoonlijkheidsstoornis (OPS).

Iemand met een vermijdende persoonlijkheidsstoornis heeft in vriendschappen en relaties last van veel onzekerheid en angst. Hij of zij durft zich in gezelschap niet of nauwelijks open te stellen en vindt het lastig om zichzelf te laten zien aan anderen. De angst om iets verkeerds te doen of te zeggen heeft tot gevolg dat lange tijd de kat uit de boom wordt gekeken. Pas als iemand met een vermijdende persoonlijkheidsstoornis het gevoel heeft dat hij of zij geaccepteerd wordt komt hij of zij langzaam los.

Een kenmerk van een vermijdende persoonlijkheidsstoornis is dat u zich minderwaardig voelt. U denkt negatief over uzelf en maakt u constant druk over wat anderen van u zullen vinden. Het krijgen van feedback en kritiek is lastig, omdat u iedere opmerking die u krijgt ziet als een bevestiging dat u niet leuk bent, of saai of stom.

De naam vermijdende persoonlijkheidsstoornis slaat op het feit dat u sociale situaties liever uit de weg gaat. Angst voor afkeuring en gevoelens van minderwaardigheid zijn hiervan de oorzaak. De naam vermijdende persoonlijkheidsstoornis wordt gebruikt in de DSM-5. In de volksmond wordt regelmatig gesproken van een ontwijkende persoonlijkheidsstoornis.

Oorzaak vermijdende persoonlijkheidsstoornis

De ontwijkende persoonlijkheidsstoornis openbaart zich doorgaans bij jongvolwassenen. De stoornis wordt waarschijnlijk veroorzaakt door een combinatie van erfelijke aanleg en negatieve ervaringen in de jeugd, bijvoorbeeld herhaalde afwijzing of gepest worden.

Vermijdende persoonlijkheidsstoornis symptomen

Kenmerken van een vermijdende persoonlijkheidsstoornis zijn:

  • Het vermijden van activiteiten omdat hier veel sociaal contact bij komt kijken
  • U maakt zich zorgen om een eventuele afwijzing
  • U hebt moeite met het onderhouden van vriendschappen en relaties omdat u bang bent dat u raar gevonden wordt
  • U hebt moeite met het aangaan van nieuwe contacten
  • U wilt alleen contact met mensen als u zeker weet dat ze u aardig vinden
  • U maakt zich zorgen dat u wordt afgewezen in sociale situaties
  • U vindt het moeilijk om nieuwe activiteiten te ondernemen
  • U heeft een laag zelfbeeld

Vermijdende persoonlijkheidsstoornis behandeling

Verschillende soorten psychotherapie zijn effectief als vermijdende persoonlijkheidsstoornis behandeling, Vermijdende persoonlijkheidsstoornissen worden bij voorkeur in een groep behandeld. Enerzijds vinden mensen met een vermijdende persoonlijkheidsstoornis dat vaak eng, anderzijds biedt een groep juist goede mogelijkheden om te oefenen met sociale situaties.