Licht verstandelijke beperking

Licht verstandelijke beperking

Mensen met een licht verstandelijke beperking (een lager IQ ) kunnen makkelijker in de verleiding komen en kunnen makkelijker verslaafd raken. Parnassia Groep biedt ondersteuning.

Wat is een licht verstandelijke beperking?

Mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) denken minder snel dan leeftijdsgenoten die normaal begaafd zijn.  Ze hebben een IQ-score tussen de 50 en 70. (laag IQ) Ook kunnen mensen met LVB  zich soms  niet (goed) aanpassen aan eisen en verwachtingen. Bepaalde vaardigheden blijven achter bij wat je van iemand gezien zijn leeftijd kan verwachten, zoals

  • conceptuele vaardigheden (zoals vlot kunnen lezen, schrijven en rekenen)
  • sociale vaardigheden (communicatieve vaardigheden, vaardigheid in het oplossen van sociale problemen, op latere leeftijd moeite hebben om relatie aan te gaan en te behouden)
  • praktische vaardigheden en zelfredzaamheid (dat varieert van het gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer, efficiënt boodschappen doen, inzicht in eigen financiën en uitgaven doen tot persoonlijke verzorging.)

Op de site van het Nederlands Jeugdinstituut wordt de definitie van licht verstandelijk beperkt nader besproken.

Hoe herken je een licht verstandelijke beperking?

Aan het uiterlijk van iemand kun je niet afleiden of iemand een licht verstandelijke beperking heeft. Het is het gedrag van iemand dat reden kan zijn om te denken aan een licht verstandelijke beperking. Een licht verstandelijke beperking wordt vrijwel altijd op jonge leeftijd vastgesteld. Een leerkracht merkt dat een kind niet goed meekomt in de klas, ouders merken het kind anders is in gedrag en vaardigheden als leeftijdsgenootjes, in het samenspelen met andere kinderen. Het is dus geen onwil van het kind, maar onvermogen. Het kind kan zich overvraagd voelen en uit dat door bijvoorbeeld een woede-aanval.

Diagnose noodzakelijk voor vaststellen LVB

Of iemand inderdaad een lichtverstandelijke beperking heeft is niet vast te stellen met een test of een checklist. Dit vraagt om een diagnostisch onderzoek. Binnen Parnassia Groep kunnen we dat uitvoeren. Kinderen met een vermoeden van een licht verstandelijke beperking kunnen voor nader onderzoek terecht bij De Jutters of Lucertis. Volwassenen kunnen zich laten onderzoeken bij PsyQ.

LVB is aangeboren, dus het kan niet genezen worden. Wel kan Parnassia Groep actief helpen om het kind en de ouders te leren omgaan met de problemen die een licht verstandelijke beperking met zich mee kan brengen.

LVB en school

Omdat bij kinderen met een licht verstandelijke beperking het leren en denken minder goed gaat (het kind komt moeilijk mee op school), wordt er soms ook een andere benaming gebruikt, namelijk ‘moeilijk lerende kinderen’.

Kinderen met LVB vinden school moeilijk. Ze snappen vaak niet goed wat de juf of meester bedoelt. Het moet ze vaker worden uitgelegd. Zelf hebben ze dit ook in de gaten. Het valt hen ook op dat andere kinderen dit wel meteen of snel snappen.

Het samenspelen met andere kinderen is lastig. Onderling lijken de kinderen op andere golflengten te zitten, ze voelen elkaar niet aan en er ontstaan irritaties en ruzies. Vriendjes maken is lastig, vriendjes behouden al helemaal.

Kinderen met LVB-problematiek willen ook dingen zelf kunnen, maar dat lukt niet vaak niet. Ze hebben hulp nodig van anderen.

Kinderen met LVB komen daarom vaak op een andere school die meer rekening kan houden met hun specifieke behoeften beter tot hun recht.

Gedragsproblemen bij mensen met LVB

Een meerderheid van de kinderen, jongeren en volwassenen met een Licht Verstandelijke Beperking die zijn doorverwezen naar de ggz hebben gedragsproblemen. Voorbeelden daarvan zijn:

  • woede-aanvallen
  • agressief gedrag (gericht op andere personen of voorwerpen)
  • opstandig gedrag (niet eenmalig, maar langer durend)
  • anti-sociaal gedrag (voortdurend overschrijden van regels en normen zoals liegen, stelen, spijbelen, afspraken niet nakomen)

Deze gedragsproblemen zijn heel vervelend voor iedereen. Voor degene met LVB, want het belemmert hem/haar in het dagelijks functioneren; thuis, op school, tijdens spelen met vriendjes en op de sportclub. Ook het gezin en school lijden onder het gedrag van de persoon met LVB.

De gevaren van LVB

Het hebben van een licht verstandelijke beperking brengt allerlei gevaren en een zekere kwetsbaarheid met zich mee. Daar kunnen  anderen misbruik van maken. Gebleken is dat kinderen en jongeren met een LVB vaker slachtoffer zijn van ernstige mishandeling, incest of gedwongen prostitutie (loverboys).  Ook zien we dat deze jongeren vaak in aanraking komen met justitie. Dat kan komen door hun eigen gedrag, maar ook omdat ze door anderen voor hun karretje gespannen worden.  Jeugdigen en anderen met LVB kunnen moeilijker nee zeggen en blijven zeggen. Zij kunnen niet goed omgaan met de druk die er soms op ze gelegd wordt.

Het moeilijk ‘nee’ zeggen is ook terug te zien in het alcohol- en drugsgebruik. Dat geldt ook voor gamen. Ze slaan soms door. Het is voor hen moeilijker maat te houden. Dit zorgt ervoor dat de kans op risicovol drank- en drugsgebruik bij deze groep jongeren aanzienlijk groter dan bij de doorsnee leeftijdsgenoten.

Faalangst komt vaker voor bij mensen met een LVB dan bij leeftijdsgenoten. Ze realiseren zich vaak dat ze extra inspanningen moeten doen om te voldoen aan verwachtingen van anderen of omdat ze net zo willen zijn als anderen.  Bang om tekort te schieten kan leiden tot faalangst of uiteindelijk zelfs tot depressief gedrag.

Tips voor de omgang met mensen met LVB

Als u weet dat de ander een licht verstandelijke beperking heeft, kunt u ook uw manier van communiceren erop aanpassen. Iemand met LVB kan zich vaak redelijk goed uitdrukken, het gaat vaak mis bij het begrijpen wat de ander zegt en goed begrepen worden.  Een paar tips om de onderlinge communicatie te vergemakkelijken:

  1. gebruik korte zinnen en vermijd moeilijke woorden
  2. blijf concreet en geef voorbeelden om te verduidelijken
  3. bespreek in een zin maar 1 onderwerp, stel maar 1 vraag.
  4. In het geval van een kind of jongere; laat de ander de vraag of de boodschap in eigen herhalen. Ze weet u of de ander u goed begrepen heeft.
  5. Gebruik geen spreekwoorden of gezegden. Die kunnen letterlijk genomen worden of voor verwarring zorgen. (Dat loopt in de soep. Daar ga ik een  stokje voor steken)
  6. Benader de ander positief en laat merken dat u de ander gehoord hebt. Laat de ander ook vragen stellen.
  7. Geef de ander tijd om te antwoorden en heb geduld. 
  8. Bevalt u iets niet in de onderlinge communicatie of in het gedrag van de ander?  Spreek de ander erop aan vanuit het ‘ ik’ –perspectief. Bijvoorbeeld: Ik vind het niet fijn dat jij op deze manier tegen me praat. (in plaats van: Jij moet nu je mond houden, jij bent heel brutaal)  Of: Ik vind het niet goed dat je dit wilt gaan doen/gedaan hebt. Dat hebben we niet zo afgesproken.’
  9. Geef, na het benoemen wat u niet bevalt, de ander ook tips hoe het anders kan. ‘Ik zou het fijn vinden als jij het de volgende keer anders doet, namelijk ….’.          

De Jutters en Lucertis helpen

Een Licht Verstandelijke Beperking is aangeboren en kan dus niet genezen of verholpen worden. Naast en soms ook door LVB zijn er andere problemen. Veel voorkomende problemen zijn hierboven aan de orde gekomen. Daar kunnen wij uw kind en uzelf ook in begeleiden hoe hiermee om te gaan.   Deze begeleiding van kinderen is echt noodzakelijk om latere en grotere problemen te voorkomen.

Zowel Lucertis als De Jutters zijn specialist in kinder- en jeugdpsychiatrie. Beide organisaties maken onderdeel uit van Parnassia Groep. We hebben een breed behandelaanbod voor kinderen en jongeren met psychische en psychiatrische stoornissen. Behandelingen worden op het kind én ouders afgestemd. Die behandelingen kunnen op een van onze locaties plaatsvinden, maar ook thuis.

Wat we al eerder schreven; ook anderen hebben ‘last’ van het gedrag en handelswijzen van het kind met LVB . Dat is de reden dat we ook ouders van kinderen helpen en begeleiden hoe ze op een constructieve manier moeten omgaan met hun kind waarbij het ook nog gezellig blijft binnen het gezin.

De Jutters (onderdeel van Parnassia Groep) biedt in de regio Midden-Holland (Gouda e.o.) diagnostiek en behandeling voor kinderen en jongeren met LVB-psychiatrie (De Banjaard) en forensische jeugdpsychiatrie (Het Palmhuis).

PsyQ helpt volwassenen met LVB

Het komt voor dat een volwassene met klachten naar de huisarts gaat en dat dan pas een vermoeden ontstaat van een  licht verstandelijke beperking. Deze persoon heeft een manier gevonden om zich staande te houden op school, in het werk etc. Maar door de drukker en sneller wordende maatschappij lukt dat niet meer. De huisarts geeft dan een verwijzing naar een psycholoog, bijvoorbeeld bij PsyQ.

Daar wordt een psychodiagnostisch onderzoek uitgevoerd om meer duidelijkheid te krijgen welke problematiek er speelt en daarmee dus te kunnen vaststellen welke behandeling het meest geschikt is.